Nüfus: 50.308
SARIKAMIŞ - KARS
İLÇELER

..Sarıkamış'ın Coğrafi Durumu: Doğu Anadolu bölgesinin Erzurum-Kars bölümünde Kars iline bağlı şirin bir ilçemizdir. Topraklarını Doğu'da Kars'ın Kağızman, Güneyde Ağrı'nın Eleşkirt, Güneybatısında Erzurum'un Horasan, batıda aynı ilin Narman, Kuzey-batı da Şenkaya, Kuzeyde Kars'ın Selim, Kuzey-doğu da aynı ilin merkez ilçeleri çevirir. Karakurt ve Karaurgan adlarında iki bucağı, 61 köyü ve mahalleleri vardır. Yüzölçümü: 2712 Km2'dir . İlçe merkezi 28,000 nüfusa sahiptir. İlçe Allah-ü Ekber Soğanlı, Çamurlu adlarındaki yüksek dağların arasında kalan yüksek yaylalar arasındadır. Dağlardan çoğunun yüksekliği 3000mt'ye yaklaşır. Doğal bitki örtüsünün en dikkati çeken kısmı sarıçam ormanlarıdır. Sarıkamış bölgesinde başlıca piknik ve mesire yeridir. Bilhassa Soğuk su, Acı su, Şırşır ve Keklik Deresi gibi yerler halkın tatil günlerini geçirdiği güzel manzaralı temiz havası olan orman bölgeleridir. En önemli akarsu Soğanlı dağlarında akan Kars çayı ile Karakurt nahiyesinden geçen Aras nehridir. İKLİM: Sarıkamış ilçesinin şiddetli karasal bir iklimi vardır. Kışlar soğuk ve çok uzundur. Yazlar kısa ve serindir. En az yağışlı mevsim kış, en çok yağışlı mevsim yazdır.

BİTKİ ÖRTÜSÜ: En belirgin bitki örtüsü ilçeyi baştan başa kaplayan Sarıçam Ormanlarıdır. Bunun yanısıra 2100m ve daha yukarılarda bulunan yaylalar ve çayırlar mevcuttur. SARIKAMIŞ ' TA SPOR: Sarıkamış'taki spor faaliyetleri doğal olarak genelde kış sporlarına yöneliktir. Bunun yanı sıra bölgenin iklimi, hava şartları ve yüksekliği de göz önüne alındığında atletizm, güreş ve yöresel (cirit, yöresel at yarışları) sporlar da sıklıkla yapılmaktadır. Sarıkamış Türkiye spor literatürüne bir çok önemli isim katmıştır. Bunlardan en önemlisi Balkan ve Avrupa şampiyonu Mehmet YURDADÖN, ÖzcanSELÇUK, Tamer ÜSTÜNDAĞ gibi isimlerdir. Bu bölgede kayak sporu artık bir ailevi gelenek haline gelmiş ve sürekli olarak da gelişmektedir.Sarıkamış'ta bulunan kayak ihtisas kulübü tarafından yetiştirilen sporcu ve antrenörler şu anda Türkiye'nin en modern ve en uzun kayak tesislerine sahip olan Sarıkamış'ta zorluk derecelerine göre altı adet pistte Sarıkamış'lı ve dışarıdan gelen misafirleri en iyi şekilde eğitme başarısını göstermektedirler.

MAHALLİ YEMEKLER: Kete, Tava Ketesi, Velibağ, Haşıl, Erişte, Kesme Çorbası, Hangel.

HALK OYUNLARI: Kars oyunlarının çoğu kızlı erkekli beraber oynanır. Kıskanç, Enzeli, Terekeme, Askeran, Ceylan gibi oyunlarla, Ağır Bar, Iğdır Barı, Papurisi, Sarı Seyran vs gibi barlar erkek ve kızın beraber oynadıkları barlardır. Sadece erkeklerin oynadıkları Şeyh Şamil, Şeker Oğlan, Başaşçıları gibi oyunlarda vardır.Sadece kızlrın nanayla oynadıkları oyunun ayak figürleri oldukça basittir. eviniz kış sporları tarihi kalıntılar ulaşım pist haritaları sarıkamış hakkında

ULAŞIM: Karayolu ile ulaşım için ; Karadeniz sahil yolundan 1.seçenek Giresun-Tirebolu-Torul-Erzincan- Erzurum-Sarıkamış, 2.seçenek Trabzon-Erzurum-Sarıkamış, 3.seçenek Hopa-Artvin-Kars-Sarıkamış, güzergahlarından birisi, Orta Anadolu'dan Ankara-Yozgat-Sivas-Erzincan-Erzurum-Kars güzergahı tercih edilmelidir.

Sarıkamışın tarihi: İsminin nereden geldiği: 1. rivayete göre: Çerkez Beylerinden biri bu topraklara biraz yiyecek ve bir sarığa aldıpından buranın adı SARIĞALMIŞ olarak söylenmiş bilahare Sarıçam Ormanlarına nazire SARIKAMIŞ denmiş 2. rivayete göre: Hazar denizi ile Aral gölü arasındaki Sarıkamış çukuru bölgesinden bir Türk boyunun yukarı Sarıkamış köyüne yerleşmesinden kaynaklanmaktadır. Tarihçesi: Horasan'da kurulan Selçuklu-Türk İmparatorluğunun İslam tefekkürünü dünyaya yayma, Selçuklu nizam medeniyetini, Türk hakimiyetini Orta Asya'dan Ege sahillerine, Kafkas sahillerine, Kafkas'lardan Yemen'e kadar olan bölgelerde kurma ve yaşatma amacıyla 16 Ağustos 1064 tarihinde Alparslan'ın ordularıyla Bzans Kalesi Ani şehrini, Kars kalesini, Allahü Ekber ve Soğanlı Dağlarını istila etmesiyle Sarıkamış'ta bir Türk vatanı olmuştur. Bu mesut tarihi olaydan sonra, yüz yıllar boyunca hudut boylarını teşkil eden bölge Türk-Rus mücadelesine daimi bir sahne olmuştur. Özellikle XIX. XX. asırlarda kanlı olaylar, karanlık ve acı günler yaşamış haksız emellere kurban, hayasız istilalara meydan, pis ayaklara barınak olmuştur. 1877-1878 Yıllarında tamamen istilacı amaçlarla PANİSLAVİZM fikrini tahakkuk ettirmek üzere Ruslar memleketimize saldırmışlardır. Büyük Kumandan Gazi Ahmet Muhtar Paşa komutasındaki Türk ordusu karşısında çok feci bir hezimete uğrayan Rus orduları, Osmanlı Devletinin Gerileme devrine ait acziyet içinde diğer cephelerde talihsiz bir yenilgiye uğranılması yüzünden Doğu cephesi de düşmüştür. 3 Mart 1878 de AYASTAFANOS, 13 Temmuz 1878 tarihinde Berlin Antlaşmaları imzalanarak Kars, Batum ve Ardahan harp tazminatı olarak Ruslara bırakılmıştır.. Bu hal tam 40 yıllık simsiyah günleri içine alır. Bu bitmez tükenmez acı günlerde Sarıkamış yöresindeki halk çektiği ızdırapları yanık türkülerde dile getirmişlerdir. Kırk senelik kara günler sürüp giderken, 1 Kasım 1914 tarihinde iğrenç amellerinin dinmeyen hırsı içinde Rus orduları yeniden Sarıkamış'dan Pasinlere doğru Anadolu'yu istila etmek üzere taarruza geçmiştir. 6 gün süren Köprü Köy muharebelerinde ağır bir darbe yiyen Rus orduları sendeliyerek Sarıkamış'a kadar kaçmışlardır. Sarıkamış'ta yenilen Ordularının moralini yükseltmek ve yeni taarruz hazırlıklakrına girişmek üzere Çar Nikola ikinci karargah kurmuştur. Bu sırada Sarıkamış, Selim ve Kars arasında toplanan Rus ordularını imha planıyla Enver Paşa komutasında meşhur Sarıkamış Harekatı başlamıştır. Ağır kış şartları nedeniyle tabiatla düşmanlardan daha çok mücadele mecburiyetinde kalan ordumuz yenilgiye uğramış ve Türklüğün lehine felaketle neticelenmiştir. Bu sonuç tarihe korkunç bir facia ve acı bir hatıra olarak geçmiştir. Böylece kara günler daha da çok kararak devam etmiştir. 1917 tarihinde Rusya'da Komünist İhtilal baş göstermiştir. O kendi iç çekişmesinin yaratıığı çukura düşmeye başlarken, derlenip toparlanmasını beceren Türk ordusunu halk ile birlikte Rusları sıkıştırmış ve Rus orduları köyleri, kentleri ateşe vererek halka büyük eziyetler ederek Anadolu hudutlarını terke mecbur kalmıştır. 3 Mart 1918'de yapılan BRESLİTOVSK barışı ile harp tazminatı olarak verilmiş bulunan Batum, Kars ve Ardahan hakiki sahiplerine iade edilmiştir. Bundan sonrada Ruslar rahat durmamış, sıcak denizlere açılma politikasını bir başka şekilde yürütmek amacıyla terke mecbur kaldıkları Türk topraklarında Ermeni ve Taşnakları teşvik ederek doğuda bir Ermenistan devleti kurdurma vaadiyle Türklerin üzerine saldırmışlardır. Ermeni ve Taşnaklar yer yer isyanlar çıkararak Rusya'dan gördüğü destekle Türk katliamına girişmişlerdir. 5 Nisan 1918 tarihinde ermenileri Sarıkamış'tan kovarak zaferle neticelenen KAZIM KARABEKİR PAŞA harekatı başlamış Dağıstan, Azerbaycan'a kadar geniş bir saha ele geçirilmiş ve buralarda yerli Milli Türk hakimiyetleri kurulmuştur. Ne yazık ki, diğer cephelerde yenilgiye uğranılması yüzünden 30 Ekim 1918'de Mondros mütarekesi imzanlanmış Kars, Ardahan ve Batum'da bırakılarak 1914 deki hudutların gerisine çekilmek zarureti doğmuştur. Bu elim sonuç karşısında sessizce durulamaz ve bu kötü kadere boyun eğilemezdi. Türk milleti hiçbir yerden emir almadan kendi başının çaresine bakmaya ve yer yer teşkilatlanarak mahalli kurtuluş çerelerine girmiştir. Kars'ta kurulan milli şuraya Sarıkamış'ta gönülden bağlanmış ve desteklemiştir. Kuruluşa üç evladını üye vermiş, teşkilatın emrine bütün evlatlarını vatan müdafası için adamıştır. Türk milletinin karakterini ve vatan için canını fedaya hazır olduğunu en iyi şekilde bilen ve değerlendiren Mustafa Kemal Paşa önderliğinde tüm Anadolu'da milli mücadele başlatılmıştır. Bu mücadelenin Doğu Anadolu'da başlatılması engin bir askeri dehanın verdiği son derece isabetli kararların sonucudur. Kazım KARABEKİR paşa kumandasındaki 15.Kolordu harekete geçerek Doğu'yu düşman istilasından temizlemeye azmetmiş bir bölgenin maddi ve manevi gücüne dayanılarak kısa zamanda hedefine vararak 29 Eylül 1920 'de Sarıkamış'ı anavatana ilhak etmiştir.Sarıkamış halkı büyük kumandan Kazım KARABEKİR Paşa'nın yönetiminde, Batum' a sevk edilen Türk silahlarının kama ve mekanizmalarını taşıyan trenleri İngilizlerin elinden zorlu bir mücadele ile Taşkesen boğazında geriye çevirmiş, kurtarılan bu malzemeler Anadolu'ya iade edilerek İstiklal Harbi'nin kazanılmasında önemli bir rol oynamıştır.

ESERLER

Dans eden karlar diyarı: Sarıkamış Kars'ın Sarıkamış İlçesi'nde bulunan Sarıçam Kayak Merkezi, yapımı süren tesislerin tamamlanmasıyla kayaksever yerli ve yabancı turistlerin gözdesi olabilecek özelliklere sahip. “Türkiye'nin Insburg'u” olarak nitelendiren kayak merkezinde, çam ormanı arasında kayak yapmanın keyfi tüm kayakseverleri cezbedecek nitelikte. Kars'a 45, Erzurum'a 160 kilometre uzaklıkta bulunan mistik atmosferi ve doğanın mucizevi güzelliklerinin bir araya geldiği Sarıkamış'ın 12 ay turistlerin ilgisini çekebilecek özellikleri bulunuyor. Kars Valisi Nevzat Turhan, Sarıkamış'ın sahip olduğu özellikleriyle bölge turizminin gelişmesi açısından çok önemli olduğunu belirterek, yapımı süren tesislerin tamamlanması halinde özellikle yerli ve yabancı kayakseverlerin gözdesi olacağını söyledi. Sarıçam Kayak Tesisleri'nde bir otelin bulunduğunu, Toprak Holding'e ait ve inşaatının yüzde 80 tamamlanmış otel ile Dedeman Holding'in temelini attığını bir tesisin daha bulunduğunu anlatan Turhan, şunları söyledi: “Toprak Holding'e ait 350 yataklı otelin yüzde 80'ni tamamlanmış durumda. Yıl içerisinde bu otelin inşaatının tamamlanarak, hizmete girmesini bekliyoruz. Ayrıca Dedeman Holding'in yapacağı bir otelin de temeli atıldı. Bu iki tesisin hizmete girmesi ile Sarıkamış Türkiye'nin en gözde kayak merkezlerinde biri olacaktır.” Sarıçam Kayak Tesisleri'nde günübirlik tesislerin de bulunduğunu kaydeden Turhan, bölgede turizmin gelişmesi için Özel İdare'nin de ortağı olduğu Karsartur adlı bir şirketin bulunduğunu kaydederek, “Sarıçam Kayak Merkezi'nde tesisi bulunan ve yapımı süren tesislerin yatırımcıların da olduğu bu şirket ile bölgede turizmin geliştirmesi için çaba harcıyoruz” diye konuştu. Kayak merkezinde yeni yatırımcılar için arazi tahsisi yapılmadığını ifade eden Turhan, mevcut yatırımlarının tamamlanmasını beklediklerini kaydederek, şöyle devam etti: “Mayıs ayının ortalarına kadar kayak yapılabilen Sarıçam Kayak Merkezi Türkiye'nin en modern mekanik tesislerine de sahip. Dağda, saatte 2 bin 400 kişi taşıyabilen telesiyej sistemi var. Kayak merkezinde zorluk derecesine göre 7 kilometreye varan uzunluklarda pistler bulunuyor. Kayak sporunu için her türlü güzelliğin bulunduğu Sarıkamış yakın gelecekte hızla gelişecektir.” KRİSTAL KAR Sarıkamış'ta bulunan kayak merkezini, diğerlerinden ayıran en önemli özelliğinden biri de bölgeye yağan karın cinsi. Kayak sporu için oldukça elverişli olan ve dünyada sadece Alpler'e yağan kristal kar Sarıkamış'ta, güneşinde etkisiyle elmas gibi parlıyor. İlk yağan karın kristal özelliğinden dolayı bozulmadığı Sarıçam Kayak Merkezi'nde, çığ tehlikesinin olmaması ve pistlerin sarı çam ormanlarıyla çevrili olması da rüzgara karşı korunaklı olmasını sağlıyor. YERLİ TURİSTLER TERCİH EDİYOR Sarıkamış'ın yerli turistlerin ilgisini çektiği söyleyen Turhan, yakın gelecekte yabancı turistlerin de bölgeyi keşfedeceklerini söyledi. Erzurum'dan düzenlenen turlar ile Sarıkamış'a yabancı turistlerin az da olsa geldiğini kaydeden Turhan, “Yeterli konaklamalı tesis bulunmadığı için yabancı turistler için turlar düzenlenemiyor. Ama yapımı süren pistlerin tamamlanmasıyla yerli turistler gibi yabancı turistlerde bölgemize akın edecek” diye konuştu. Kayak merkezinin sahip olduğu doğal güzellikler nedeniyle yaz aylarında da bölgenin ilgi çektiğini sözlerine ekleyen Turhan, “Hedefimiz Sarıkamış'ta turizmi 12 aya yaymak. Çalışmalarımızı bu doğrultuda yapıyoruz” diye konuştu. SARIKAMIŞ Dünyanın en uzun kayak pistlerinden birine sahip olan “Türkiye'nin Insburg'u” Sarıkamış, Kars havaalanına 50 km uzaklıkta. İstanbul'dan THY ile 08:30'da yola çıktığınızda en geç 10:30'da ayaklarınıza kayaklarınızı geçirip dünyanın en güzel pistlerinden birinde kaymaya başlayabilirsiniz. Sarıkamış'ı diğer pistlerden ayıran en önemli özelliklerin başında bölgeye yağan karın cinsi ve doğal güzellikleri geliyor. Kayak sporu için oldukça elverişli ve sadece Alpler'de olan kristal kar Sarıkamış'ta bulunuyor. Yılın büyük bir bölümünün güneşli geçmesine rağmen, kar ilk yağdığı günkü özelliğini kaybetmiyor ve kayakseverlere güvenle kayma zevki veriyor. Sarıkamış'ta bulunan kayak pistlerinde çığ tehlikesi yok, pistler sarı çam ormanlarıyla çevrili olduğundan rüzgara karşı da korunaklı. Sarıçam Kayak Tesisleri saatte 2400 kişi kapasiteli, bilgisayar donanımlı telesiyej sistemi ile dünyanın üçüncü, Türkiye'nin ise en büyük kayak tesisi olma özelliğini taşıyor. 2700 m yüksekliğindeki Cıbıltepe'de tüm kayakseverler için uygun zorluk derecelerinde 5 pistin bulunduğu 2 etap yer alıyor, ilk etap 2400 m uzunluğunda ve yeni başlayanlar için ideal bir eğime sahip. 2200 m uzunluğa sahip ikinci etapta ise 4 pist bulunmakta. Sarıçam ormanlarıyla kaplı pistten aşağı 7 kmlik inişinizi tamamladığınızda Türkiye'nin en uzun pistini tamamlamış olacaksınız.

Mustafa Başbayraktar©2013